Odpowiednio czuła opieka matki zmniejsza poziom hormonów stresu u niemowlęcia

Z najnowszych badań prowadzonych przez naukowców z University of Utah wynika, że właściwe strategie rodzicielskie mogą niwelować destrukcyjny wpływ matczynej depresji na rozwój niemowlęcia. Dane, opublikowane na łamach Child Development donoszą, że odpowiednio czuła opieka ze strony matki znacznie zmniejsza poziom stresu u niemowlęcia poprzez oddziaływanie na jego układ neuroendokrynny.

Jak powszechnie wiadomo, środowisko w jakim wychowuje się dziecko ma ogromny wpływ na jego psychiczny i fizyczny rozwój. Czynniki jak ubóstwo, przemoc, brak zapewnienia odpowiedniej edukacji zaburzają prawidłowy przebieg tego procesu. Udokumentowano także negatywne konsekwencje narażenia dziecka na objawy depresji u matki, poprzez rozregulowanie fizjologicznej odpowiedzi na stres. Biologiczny mechanizm transmisji ryzyka depresji przez łożysko jest związany z programowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u dziecka i może odpowiadać za nieprawidłowości w rozwoju mózgu, nieadekwatną masę urodzeniową i zwiększoną podatność na różne dolegliwości w późniejszym życiu.

Elizabeth Condrat wraz ze swym zespołem z Department of Psychology University of Utah starała się zbadać, w jaki sposób neuroendokrynna odpowiedź matki na stres programuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza niemowlęcia, odpowiadającą za wydzielanie kortyzolu, hormonu uwalnianego w reakcji stresowej.

Istnieją badania na modelach zwierzęcych sugerujące, że programowanie takie może zachodzić za pośrednictwem mechanizmów epigenetycznych oraz zmian w ekspresji genów, które nie zmieniają genów samych w sobie i mogą być tłumione przez właściwą jakość opieki samicy nad młodymi.

Naukowcy, zainspirowani badaniami na zwierzętach, postanowili sprawdzić czy i jak jakość postnatalnego środowiska, a konkretnie czułość matki jest związana z metylacją DNA genów zaangażowanych w funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u ludzi. Metylacja DNA bowiem, dotycząca promotora, zmniejsza aktywność regionu DNA odpowiedzialnego za ekspresję genu, powodując jego wyciszenie.

Poprzednie publikacje dowodzą, że stres w ciąży, a także nadużycia w dzieciństwie skutkują zwiększoną metylacją DNA co zmniejsza aktywność genów kluczowych dla reakcji stresowej w tym NR3C1 (gen receptora dla glikokortykoidów) i 11β-HSD-2(gen enzymu 11-beta dehydrogenazy , izoforma 2). Zwiększona metylacja 11β-HSD-2 prowadzi do podwyższonego narażenia płodu na matczyny kortyzol, a metylacja NR3C1 prowadzi do zmniejszonej ilości receptorów, z którymi hormon miałby się wiązać, co w rezultacie zwiększa jego stężenie we krwi.

W celu zbadania związku między zmianami w DNA, a obecnością depresji i stopniem czułości matki, zespół naukowców pracował z 128 niemowlętami kobiet zgłaszających objawy zaburzeń nastroju oraz z materiałem DNA uzyskanym z wymazów policzkowych dzieci i próbkami śliny, w których mierzono stężenie kortyzolu.

Każde dziecko uczestniczyło w 3 dwuminutowych epizodach zabaw z matką. W pierwszej sytuacji zabawa wymagała normalnej aktywności ze strony kobiety, w sytuacji drugiej matka miała za zadanie ignorować zachowania swojego dziecka. W trzecim etapie kobieta ponownie angażowała się w zabawę. Czułość ze strony matki oceniano co 30 sekund używając do tego 4 skal: „akceptacja ze strony matki” wyrażona jako gotowość, zdolność matki do naśladowania dziecka; „wymagania” czyli stopień w jaki matka wymagała określonego zachowania od podopiecznego; „czas reakcji” -świadomość matki i reakcja na sygnały przekazywane przez dziecko; „odpowiedni dotyk” -zdolność matki do dotykania dziecka w delikatny i czuły sposób.

Naukowcy pobrali próbkę kortyzolu przed wejściem do laboratorium, kolejne 2 odpowiednio po dwuminutowej zabawie bez zaangażowania matki oraz po trzecim epizodzie wspólnego kontaktu. Wymaz DNA z policzka pobrano natomiast po czasie zabawy bez czynnego udziału matki.

Zespół stwierdził, że wyższe poziomy czułości były związane z niższym poziomem kortyzolu. Nie zaobserwowano znaczących różnic w stopniu metylacji DNA u kobiet, które uzyskały więcej punktów w skali czułości, ale u dzieci, których matki miały zarówno mniej punktów w skali czułości i wyższy stopień objawów depresji odnotowano wyższy stopień metylacji DNA oraz wyższe stężenie kortyzolu.

Co ciekawe, matki z objawami depresji, które wykazały się większym zaangażowaniem oraz używały odpowiedniego dotyku podczas zabawy miały dzieci z niższym poziomem metylacji DNA w porównaniu do kobiet które miały objawy depresji i były mniej zaangażowane.

Zapewnienie odpowiednio czułej opieki zmniejsza wpływ objawów depresji matki na dziecko. Niemowlęta nie są świadome czy nastrój matki jest obniżony, czy też nie, odczuwają tylko sposób w jaki są traktowane. Opisane badanie jest pierwsze, ujawniające w tak jasny sposób pozytywne skutki prezentowanego zachowania.

Autorka podkreśla, że wiele kobiet zmaga się z depresją, ale we właściwy sposób wchodzi w relacje ze swoimi dziećmi. W tym wypadku matka, może być niejako impulsem włączającym pewne geny które pozwalają niemowlętom radzić sobie ze stresem, co stanowi mechanizm przystosowawczy.

Podsumowując uzyskane wyniki, można wnioskować, że odpowiednio przeprowadzona opieka niweluje negatywny wpływ zaburzeń nastroju i stresu na rozwój dziecka, a dalsze badania mogą doprowadzić do znalezienia konkretnych sposobów interwencji u kobiet narażonych na depresję poporodową.

Autorzy: Małgorzata Wołowik, Kai Wróblewski, Karolina Dudek

Źródło:
1.The Contributions of Maternal Sensitivity and Maternal Depressive Symptoms to Epigenetic Processes and Neuroendocrine Functioning. Conradt E, Hawes K, Guerin D, Armstrong DA, Marsit CJ, Tronick E, Lester BM; Child Development, January/February 2016, Volume 87, Number 1, Pages 73–85
2.In Utero and Early-Life Conditions and Adult Health and Disease. Grandjean P, Heindel JJ; The New England Journal of Medicine 2008; 359:1523-1524
3.Chorioamnionitis in the pathogenesis of brain injury in preterm infants. Chau V, McFadden DE, Poskitt KJ, Miller SP; Clinics in perinatology, 2014 Mar;41(1):83-103
4.Traumatic and stressful events in early childhood: can treatment help those at highest risk? Ghosh Ippen C, Harris WW, Van Horn P, Lieberman AF ;Child Abuse and Neglect 2011 Jul;35(7):504-13
5.Prenatal exposure to maternal depression and cortisol influences infant temperament. Davis EP, Glynn LM, Schetter CD, Hobel C, Chicz-Demet A, Sandman CA; Journal of the American Academy of Child and Adolescence Psychiatry, 2007 Jun;46(6):737-46.
6.Maternal psychological distress during pregnancy in relation to child development at age two. DiPietro JA, Novak MF, Costigan KA, Atella LD, Reusing SP;Child Development 2006 May-Jun;77(3):573-87.
7.Childhood adversity and epigenetic modulation of the leukocyte glucocorticoid receptor: preliminary findings in healthy adults. Tyrka AR, Price LH, Marsit C, Walters OC, Carpenter LL; PLoS One. 2012;7(1)

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Krążenie krwii u noworodka

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.