Depresja – nowe pomysły na diagnozowanie i leczenie

iStock_000011113599_XXXLargeObecnie uważa się, że depresja może być spowodowana zaburzeniami związanymi z funkcjonowaniem komórek układu immunologicznego w mózgu. Naukowcy Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie donoszą, że jej leczenie może zostać zrewolucjonizowane poprzez zastosowanie nowej generacji leków psychotropowych. Wyniki analizy ukazały się na łamach Trends in Neurosciences w Cell Press.


Depresja, dotyka jedną na sześć osób należących do tej samej grupy wiekowej i jest jedną z głównych przyczyn ludzkiego cierpienia i wiodącą przyczyną niepełnosprawności, mierzoną za pomocą wskaźnika DALY (lata życia skorygowane niepełnosprawnością), wyprzedzając choroby układu krążenia, układu oddechowego, raka i HIV/AIDS.

Mimo ostatnich postępów w zrozumieniu molekularnych i komórkowych mechanizmów biologicznych, które leżą u podstaw tej choroby, przyczyny jej powstania nadal nie są jasne. Rozwój nowych skutecznych procedur przeciwdepresyjnych jest powolny.

Doniesienia naukowe wskazują na ważne funkcje mikrogleju zarówno w fizjologicznych procesach zachodzących w mózgu takich jak transmisja synaptyczna oraz plastyczność neuronalna, jak i w patologii mózgu dotyczącej chociażby chorób neuropsychiatrycznych. Mikroglej stanowi 10% wszystkich komórek mózgu i jest on uznawany za komórki układu odpornościowego tam obecne. Funkcje, które pełnią to obrona mózgu przed czynnikami zakaźnymi takimi jak bakterie, czy wirusy. Odgrywają również one ważną rolę w procesach regeneracji i gojenia się tkanki mózgowej.

Nowe badania prof. Yirmiya, dyrektora Laboratorium Psychoneuroimmunologii Hebrajskiego Uniwersytetu w Jerozolimie, mogłyby mieć znaczący wpływ na przyszły rozwój leków antydepresyjnych. Obecne leki nie zawsze przynoszą pożądany efekt, więc istnieje pilna potrzeba, aby odkryć nowe biologiczne mechanizmy leków.

Naukowcy z Uniwersytetu Hebrajskiego twierdzą, że zaburzenia dotyczące mikrogleju mogą powodować depresję, a leki, które przywrócą prawidłowe funkcjonowanie tych komórek mogą być skuteczne również jako szybko działające leki antydepresyjne. Podają oni, że badania na ludziach, przy użyciu pośmiertnych tkanek mózgowych lub specjalnych technik obrazowych głównie pozytronowej emisyjnej tomografii (PET), jak i badania na modelach zwierzęcych depresji wykazały, że gdy struktura i funkcja mikrogleju ulega zmianie, komórki te nie mogą kontrolować procesów zachodzących w mózgu i zachowania, co może prowadzić do depresji.

W pewnych warunkach, komórki mikrogleju stają się aktywne, co oznacza, że stają się duże i okrągłe, i wydzielają związki, które koordynują reakcję zapalną w mózgu. Obserwuje się to w wielu schorzeniach związanych z częstym występowaniem depresji, takich jak zakażenie, uraz, starzenie, choroby autoimmunologiczne takie jak stwardnienie rozsiane (SM), czy choroby neurodegeneracyjne (choroba Alzheimera). Kształt i funkcja mikrogleju może również ulegać zmianie po ekspozycji na przewlekły nieprzewidywalny stres psychologiczny, który to jest jedną z wiodących przyczyn depresji u ludzi. Co ważne, prof Yirmiya niedawno zauważył podczas prowadzonych badań w laboratorium, że po wystawieniu na taki stres, niektóre komórki mikrogleju umierają, a z pozostałe stają się małe i zdegenerowane, co by potwierdzało istnienie tej zależności. Ustalenia te mają zarówno teoretyczne, jak i kliniczne implikacje. Według nowej teorii, zarówno aktywacja jak i zanik mikrogleju może prowadzić do depresji. Dlatego też ta sama klasa leków nie może być używana w leczeniu choroby równomiernie.

Izraelscy naukowcy zaobserwowali istnienie istotnej zależności pomiędzy stanem zapalnym miejscowym i ogólnym, a depresją. Wysnuli zatem wnioski, że poziomy markerów ogólnego stanu zapalnego mogą służyć jako zastępczy marker stanu mikrogleju w mózgu. W związku z tym można przyjąć, że u pacjentów z wysokimi poziomami markerów zapalenia (np. CRP, TNF, IL-1 i IL-6), powinny być zastosowane leki tłumiące aktywność mikrogleju takie jak minocyklina, inhibitory TNF ( infliksymab) lub inhibitory COX-2 ( celekoksyb). Z kolei, pacjenci z niskimi poziomami tych markerów zapalnych należy leczyć za pomocą substancji stymulujących komórki mikrogleju takimi jak M-CSF lub GM-CSF.

Prof. Yirmiya zaznacza, że skoro niektóre formy depresji są spowodowane chorobą mikrogleju (mikroglejopatią), powinno zostać przyjęte zindywidualizowane postępowanie medyczne, w którym stan mikrogleju u poszczególnych pacjentów należy ustalić w pierwszej kolejności. Na podstawie tej oceny początkowej powinny zostać odpowiednio dobrane leki, które albo hamują nadaktywny mikroglej albo pobudzają ten, którego działanie jest tłumione.

Wnioski z analizy przeprowadzonej przez Jerozlimskich naukowców pozwalają spojrzeć na depresję jako chorobę o podłożu immunologicznym, co z kolei otwiera nowe drogi do terapii tego schorzenia. Wyniki jej wydają się być obiecujące.

Autorzy: Agata Zwierz, Klaudia Zyzak, Katarzyna Gałaszkiewicz.

Źródła:
1. Raz Yirmiya, Neta Rimmerman, Ronen Reshef. Depression as a Microglial Disease. Trends in Neurosciences, 2015; 38 (10):
2. Halassa, M.M. and Haydon, P.G. (2010) Integrated brain circuits: astrocytic networks modulate neuronal activity and behavior. Annu. Rev. Physiol. 72, 335–355
3. Kettenmann, H. et al. (2011) Physiology of microglia. Physiol. Rev. 91, 461–553
4. Tremblay, M.E. et al. (2011) The role of microglia in the healthy brain. J. Neurosci. 31, 16064–16069
5. Bayer, T.A. et al. (1999) Evidence for activation of microglia inpatients with psychiatric illnesses. Neurosci. Lett. 271, 126–128
6. Raison, C.L. et al. (2013) A randomized controlled trial of the tumor necrosis factor antagonist infliximab for treatment-resistant depression: the role of baseline inflammatory biomarkers. JAMA Psychiatry 70, 31–41
7. Bauer, J. et al. (1995) Induction of cytokine synthesis and fever suppresses REM sleep and improves mood in patients with major depression. Biol. Psychiatry 38, 611–621
8. Dantzer, R. and Kelley, K.W. (2007) Twenty years of research on cytokine-induced sickness behavior. Brain Behav. Immun. 21, 153–160
9. Rothermundt, M. et al. (2001) Inflammatory markers in major depression and melancholia. J. Affect. Disord. 63, 93–102


Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Endoskopia mózgu

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.