Czy cukier bardziej niż sól przyczynia się do nadciśnienia?

iStock_000024649569XSmallChoroby układu krążenia są główną przyczyną przedwczesnej umieralności ludzi w krajach rozwiniętych, a nadciśnienie tętnicze jest ich najważniejszym czynnikiem ryzyka. Nadmierne spożycie soli było dotychczas uważane za główną przyczynę nadciśnienia, a redukcja spożycia soli- głównym celem jeżeli chodzi o dietetyczne podejście do problemu. Jednakże, najnowsze badania zarówno środowiskowe, jak i eksperymentalne na zwierzętach i ludziach, wykazują, iż to podejście może być nie do końca właściwe. Dowodzą one, że dodatkowe cukry obecne w wysoko przetworzonych produktach spożywczych, zwłaszcza fruktoza, mogą mieć ogromny wpływ nie tylko na zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, ale także na jego zmienność. Mogą one także wpływać na zwiększenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen. Cukry mogą również nasilać stan zapalny, insulinooporność oraz prowadzić, w konsekwencji, do szerzej pojętych zaburzeń metabolicznych.



Powodem dla tego błędnego przekonania, jakie do tej pory mięliśmy o wpływie soli na rozwój nadciśnienia tętniczego był prawdopodobnie fakt, iż zarówno sól, jak i cukier są obecne w wysoko przetworzonych artykułach spożywczych. To je uważaliśmy, jak do tej pory, za główne źródła soli, całkowicie ignorując ewentualny wpływ zawartych w nich cukrów.

Naukowcy zaobserwowali, że dzienna ilość spożytej soli, jaka jest powiązana z najmniejszym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego, epizodów sercowo-naczyniowych oraz śmierci związanych z układem sercowo- naczyniowym, mieści się w granicach od 3 do 6 g/dzień. Co zadziwiające, odkryto również, iż dzienne spożycie soli wynoszące mniej niż 3g może również mieć na nas szkodliwy wpływ, ponieważ mniejsze od podanej ilości spożywane dziennie mogą przyczynić się do zwiększonej śmiertelności z przyczyn sercowo- naczyniowych (i nie tylko) wśród pacjentów z cukrzycą oraz zwiększonej częstości hospitalizacji i śmiertelności u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca.

Co ciekawe, z badań wynika, że pomimo rozmaitych wysiłków mających na celu zredukowanie zawartości soli w pokarmach przetworzonych w krajach zachodnich, dzienne spożycie soli wśród ich mieszkańców pozostaje na niezmiennym poziomie 3,5-4g na dzień. Ponieważ produkty przetworzone są głównym źródłem sodu w diecie, gdyby zmniejszyć w nich zawartość soli, najprawdopodobniej zaobserwowanoby wzrost w ich spożyciu, aby fizjologiczna potrzeba sodu została zaspokojona, co, w konsekwencji zwiększyłoby spożycie zawartych w nich cukrów. Co więcej, obniżenie spożycia soli przyczynia się do spadku ciśnienia tętniczego skurczowego o 4,8mmHg, a rozkurczowego o 2,5 mmHg, co wydaje się mieć co najmniej dyskusyjny wpływ na obniżenie całkowitego ciśnienia tętniczego krwi.

Jest wiele dowodów na to, iż głównym winowajcą podniesienia ciśnienia tętniczego krwi jest cukier prosty, fruktoza, która jest obecna nie tylko w używanym przez nas kuchennym cukrze jako sacharoza, ale także jest obecna w szeroko dostępnych produktach przetworzonych oraz dodawanych do nich słodzikach jako syrop glukozowo- fruktozowy, który w przeciwieństwie do sacharozy składającej się w równych częściach z glukozy i fruktozy, składa się w większej części z fruktozy (55%) niż z glukozy (45%).

Potencjał fruktozy do zwiększania ciśnienia tętniczego krwi został przedstawiony w badaniu, w którym u szczurów, którym podawano sacharozę oraz fruktozę, zaobserwowano nadmierną stymulację ich układu współczulnego, zwiększone wydzielanie reniny, retencję nerkową sodu oraz zwiększony opór naczyniowy, co z kolei prowadziło nieuchronnie do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi u szczurów. Wyniki tych badań zostały potwierdzone na ludziach. Spożywanie wspomnianych cukrów może również przyczynić się do cukrzycy typu 2 poprzez mechanizm hiperleptynemii, zwiększenie poziomu metyloglioksalu oraz obniżenie stężenia ATP. Inne badania, z kolei, dowiodły, iż spożywanie napojów słodzonych jest bezpośrednio powiązane ze zwiększonym ciśnieniem tętniczym u 2700 ludzi z USA i Wielkiej Brytanii.

Sama fruktoza ma również większy wpływ na zwiększanie ciśnienia tętniczego krwi niż sacharoza. Badania przeprowadzone na młodych, zdrowych dorosłych dowiodły, że jednorazowe przyjęcie roztworu fruktozy zwiększa ciśnienie tętnicze skurczowe krwi o 6,3mmHg. Podobny wzrost ciśnienia tętniczego krwi nie został zaobserwowany przy spożyciu roztworu glukozy, jednakże okazało się, iż obydwa roztwory znacząco zwiększają częstość akcji serca oraz jego rzut.

Zaobserwowano także, że obniżenie dziennego spożycia fruktozy z 59 do 12 g na dzień, powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, poziomu insuliny na czczo oraz zmniejszenie stanu zapalnego u pacjentów z przewlekłymi chorobami nerek. Te obserwacje nie dotyczą jednak fruktozy zawartej w naturalnych produktach spożywczych pochodzenia roślinnego (owocach), ponieważ przejście z typowej diety popularnej w krajach zachodnich na dietę zawierającą około 20 porcji owoców dziennie znacząco zmniejsza ciśnienie tętnicze krwi, pomimo dziennego spożycia fruktozy będącego powyżej 200g (przy średniej wynoszącej 83,1g na dzień). Dieta ze zmniejszoną ilością fruktozy również przyczynia się do redukcji ilości lipidów zawartych we krwi, glukozy zawartej w surowicy, insulinooporności, poziomu kwasu moczowego we krwi, stężenia rozpuszczalnej międzykomórkowej cząsteczki adhezyjnej 1 (ICAM-1) oraz zwiększa ocenianą jakość życia.

Podczas gdy sól zdaje się przyczyniać tylko w niewielkim stopniu do podnoszenia ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów, dietetyczne podejście lekarzy do problemu powinno skupiać się raczej na dodatkowych cukrach obecnych w diecie, a zwłaszcza na fruktozie, która wykazuje niewątpliwą zdolność do podnoszenia ciśnienia tętniczego krwi. Produkty spożywcze przetworzone powinny bezwzględnie stać się tymi, które należy za wszelką cenę starać się usunąć z diety pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Co więcej, przetworzone pokarmy bogate w dodatkowe cukry powinny być zamienione na produkty roślinne zawierające naturalnie występujące cukry, jako że udowodniono ich związek ze znaczącym obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi.

Autorzy: Monika Gruszczyńska, Krzysztof J. Jankowski, Paula Hołub, Anna Jankowska, Anna Boguszewska-Czubara

Source:
1. DiNicolantonio JJ, Lucan SC. The wrong white crystals: not salt but sugar as aetiological in hypertension and cardiometabolic disease. Open Heart 2014;1:e000167. doi:10.1136/openhrt-2014-000167
2. Lim SS, Vos T, Flaxman AD, et al. A comparative risk assessment of burden of disease and injury attributable to 67 risk factors and risk
factor clusters in 21 regions, 1990–2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. Lancet 2012;380:2224–60.
3. Stanhope KL, Schwarz JM, Keim NL, et al. Consuming fructose-sweetened, not glucose-sweetened, beverages increases visceral adiposity and lipids and decreases insulin sensitivity in overweight/obese humans. J Clin Invest 2009;119:1322–34.
4. Lucan SC. Attempting to reduce sodium intake might do harm and distract from a greater enemy. Am J Public Health 2013;103:e3.
5. Malnik E. World Health Organisation advises halving sugar intake. The Telegraph March 2014.

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Arterioskleroza (uszkodzenie związane z nadciśnieniem)

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.