Botoks – skuteczny pogromca w walce z rakiem żołądka?

Botoks, czyli toksyna botulinowa już od wielu lat jest nierozerwalnie powiązana z medycyną. Po raz pierwszy została zastosowana w okulistyce i neurologii we wczesnych latach 90. XX w. Obecnie stała się nieodłącznym elementem gabinetów kosmetycznych i salonów urody. Naukowcy z Columbia University w Nowym Jorku i z Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Universitet w Trodheim, we współpracy z badaczami z Niemiec, Japonii, a także Massachusetts Institute of Technology w Bostonie przeprowadzając badania na trzech mysich modelach raka żołądka, odkryli, że nerwy błędne mają bardzo duży wpływ na proces rozwoju choroby nowotworowej we wszystkich jej stadiach, a toksyna botulinowa dzięki swoim właściwościom jest w stanie zablokować nerwy i w ten sposób przyczynić się do zwiększenia szansy na wyleczenie raka żołądka.


Rak żołądka to obecnie druga po raku płuc najczęstsza przyczyna zgonu z powodu nowotworów wśród pacjentów na całym świecie. Co roku odnotowuje się około milion zachorowań, a blisko 800 tys. osób umiera z jego powodu. Wczesny rak żołądka zazwyczaj nie daje klasycznych objawów, tak by od razu nasunąć podejrzenie procesu nowotworowego. Pierwsze symptomy z reguły imitują inne, mniej groźne choroby gastrologiczne, jak na przykład zapalenie błony śluzowej żołądka, chorobę wrzodową czy chorobę refluksową, co powoduje, że dolegliwości mogą zostać łatwo zbagatelizowane przez pacjenta. W związku z tym w około 85-90% przypadków rozpoznanie jest stawiane dopiero w zaawansowanych stadiach, co radykalnie zmniejsza szansę na wyleczenie i przeżycie.

Obecnie standardową metodą leczenia raka jest leczenie operacyjne polegające na całkowitej bądź częściowej gastrektomii wraz z usunięciem okolicznych węzłów chłonnych. Chemioterapia jest zwykle stosowana jako leczenie uzupełniające przed lub po zabiegu bądź w skojarzeniu z chirurgicznym leczeniem paliatywnym w przypadkach nieresekcyjnych raków żołądka. Główną przyczyną słabej skuteczności chemioterapii jest mała wrażliwość komórek nowotworowych na cytostatyki. Do tej pory podejmuje się w głównej mierze próby wdrażania leczenie wieloczynnikowego obejmującego zabiegi chirurgiczne, chemioterapię indukcyjną – podejmowaną przed planowaną operacją, radioterapię, a także immunoterapię, mającą na celu wywołanie swoistej lub nieswoistej na nowotwór odpowiedzi układu immunologicznego. Efektywność tych metod jest w większości przypadków zbyt niska, co wiąże się z wysokim odsetkiem umieralności wśród tej grupy pacjentów onkologicznych. W związku z tym prowadzone są liczne badania kliniczne mające na celu opracowanie skuteczniejszego schematu leczenia zwiększającego szansę na przeżycie.

Międzynarodowy zespół naukowców z USA, Niemiec i Japonii przeprowadził liczne badania, które jednoznacznie potwierdzają niebagatelną rolę układu nerwowego, a w szczególności nerwu błędnego na rozwój procesu nowotworowego. Okazało się, że mikrośrodowisko guzów nowotworowych odznacza się szczególnie obfitą siecią połączeń nerwowych. Liczba owych połączeń wydaje się korelować ze stadium nowotworu i jego rokowaniem. Nerw błędny – najdłuższy nerw czaszkowy, przechodząc przez rozwór przełykowy przepony do jamy brzusznej w postaci pni: lewego i prawego, ulega rozgałęzieniu tworząc liczne sploty żołądkowe odpowiednio prawy na tylnej ścianie i lewy na przedniej ścianie żołądka. Acetylocholina uwalniana z zakończeń nerwu błędnego oddziałuje na receptory muskarynowe typu M3 zlokalizowane w obrębie komórek macierzystych nowotworu. Związanie receptora z ligandem powoduje uruchomienie szlaków sygnalizacyjnych określanych jako Wnt, prowadzących do wzmożonej proliferacji komórek nowotworowych. Jest to również istotny czynnik w powstawaniu przerzutów obejmujących głównie takie narządy jak: wątroba, trzustka, okrężnica poprzeczna czy odnogi przepony, a także nawrotów choroby.

Przeprowadzane przez naukowców badania eksperymentalne na myszach dowiodły, że odnerwienie części przywspółczulnej żołądka znacznie hamuje rozwój procesu nowotworzenia, jednak korzystny wpływ obserwowany jest wyłącznie w części odnerwionej. W eksperymencie wykorzystano dwa modele: metodę chirurgicznego przecięcia nerwu błędnego (zarówno obustronnego jak i jednostronnego) oraz farmakologiczną – wstrzykując domiejscowo toksynę botulinową typu A (botoks) myszom chorym na raka żołądka. Wyniki badań okazały się zaskakujące, bowiem dowiedziono, że odnerwienie żołądka w znaczący sposób wzmocniło przeciwnowotworowe działanie chemioterapii, a jednocześnie blokując receptor muskarynowy dla acetylocholiny przez toksynę botulinową zahamowało rozwój guzów żołądka i powstawanie przerzutów przyczyniając się w istotny sposób do wydłużenia życia myszy. Oszacowano, że dołożenie zastrzyków z botoksu do chemioterapii może zwiększyć ilość całkowitych wyzdrowień o nawet 35%, w związku ze znacznie większą wrażliwością odnerwionych komórek nowotworowych na cytostatyki. Już wkrótce rozpocznie się II faza badań klinicznych w Norwegii obejmująca grupę pacjentów z nieoperacyjnym rakiem żołądka.

Metoda denerwacji z wykorzystaniem toksyny botulinowej wydaje się być niezwykle innowacyjnym i znacznie mniej inwazyjnym rozwiązaniem od standardowych sposobów leczenia. Botoks może być wstrzykiwany w trakcie badania gastroskopowego, co wiąże się ze znacznie niższym ryzykiem powikłań, a także, co jest niezwykle istotne dla pacjentów – krótkim pobytem w szpitalu. Ponadto toksyna botulinowa jest wstrzykiwana domiejscowo, co znacznie ogranicza zakres skutków ubocznych w porównaniu z chirurgicznym odnerwieniem. Zatem botoks wydaje się być nowym panaceum szczególnie wśród grupy pacjentów z nieoperacyjnym rakiem żołądka lub u chorych wśród, których ze względu na silne działanie toksyczne chemioterapia nie może być zastosowana.

Dotychczas stosowane metody leczenia raka żołądka takie jak chemioterapia czy radioterapia mają niezwykle destrukcyjny wpływ na ludzki organizm. Przede wszystkim doprowadzają do obniżenia sprawności układu odpornościowego, mielosupresji, niedokrwistości, neutropenii, trombocytopenii, a także znacznego osłabienia organizmu. Zastosowanie toksyny botulinowej jako nowej metody leczenia raka żołądka wydaje się być nie tylko tańszym, ale przede wszystkim bardziej bezpiecznym rozwiązaniem dla organizmu pacjenta, który w znacznym stopniu jest już wyniszczony rozwijającym się procesem nowotworowym. Odkrycie to kładzie zatem nowe światło na przyszłość onkologii, a toksyna botulinowa wydaje się być już teraz milowym krokiem w leczeniu raka żołądka – nowotworu, który współcześnie zbiera największe śmiertelne żniwo.

Autor: Joanna Szydełko, Magdalena Szydełko

Źródło:
1. Zhao C.-M., Hayakawa Y., Kodama Y., Muthupalani S., Westphalen C. B., Andersen G. T., Flatberg A., Johannessen H., Friedman R. A., Renz B. W., Sandvik A. K., Beisvag V., Tomita H., Hara A., Quante M., Li Z., Gershon M. D., Kaneko K., Fox J. G., Wang T. C., Chen D., Denervation suppresses gastrin tumorigenesis. Science Translational Medicine 6, 250ra115 (2014).
2. http://www.onkonet.pl/dp_npp_rakzoladka.html
3. http://www.onkonet.pl/n_n_rakzoladka_nowepod.php
4. http://gastrologia.mp.pl/choroby/zoladek/show.html?id=50796
5. Wallner G. Leczenie raka żołądka o zaawansowaniu miejscowym i regionalnym – komentarz. Medycyna Praktyczna Chirurgia 2014/1
6. Potemski P., Polkowski W.: Nowotwory układu pokarmowego. W: Krzakowski M. i wsp.(red.): Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych – 2013 r. Tom I. Via Medica. 2013: 125-134.
7. http://www.newscientist.com/article/dn26093-botox-blitz-could-work-against-stomach-cancers.html#.VCdNvU1xnIV
8. http://www.youtube.com/watch?v=C8lOiAmSsY8

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Rak żołądka – wczesne stadium

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.