Nowe spojrzenie na tkankę tłuszczową

iStock_000024327831SmallTkanka tłuszczowa biała przez długi czas była uważana jedynie za miejsce, w którym magazynowana jest energia, głównie pod postacią trójglicerydów. W latach dziwięćdziesiątych pogląd ten diametralnie się zmienił z powodu odkrycia adipocytokin, substancji wydzielanych przez komórki tłuszczowe (adipocyty). W krótkim czasie wykazano, iż aktywna rola tej tkanki nie kończy się jedynie na lipogenezie czy lipolizie, ale również wpływa na metabolizm całego organizmu, a także na kształtowanie naturalnej odporności.

W chwili urodzenia w organizmie człowieka znajduje się ok. 30 mln komórek tłuszczowych. U zdrowych dorosłych szacuje się, że tkanka tłuszczowa stanowi 15-25% masy ciała, w zależności od płci. Proporcje te ulegają znacznym zmianom u osób z nadwagą czy otyłością, co prowadzi między innymi do rozwoju insulinooporności. Wśród klinicznych następstw tej patologii doszukać się można wielu chorób nękających społeczeństwo, takich jak cukrzyca typu 2, zespół metaboliczny czy choroby układu sercowo-naczyniowego, które są plagą naszych czasów.

Wykazano, że tkanka tłuszczowa stanowi aktywny endokrynologicznie organ, który uwalnia dużą ilość biologicznie aktywnych substancji, między innymi czynnik martwicy guza (TNF α), transformujący czynnik wzrostu β (TGF β), czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF), białko wiążące retinol (RBP), lipazę lipproteinowa (LPL), białko transportujące estry cholesterolu (CETP), apolipoproteinę E (ApoE), haptoglobinę, metalotioneinę, interleukiny, angiotensynogen, tromboplastynę, składniki dopełniacza, białko C-reaktywne, adipokiny i wiele innych.

Najnowsze doniesienia naukowe skupiają się zarówno na klasycznych adipokinach, takich jak adiponektyna, leptyna czy rezystyna, ale również tych nowoodkrytych (omentin, chemerin, vaspin, wisfatyna itd.). Wykazano wpływ substancji produkowanych przez adipocyty na metabolizm. Poprzez sygnał wysyłany do ważnych metabolicznie organów, modelują funkcję mózgu, wątroby, mięśni szkieletowych i układu odpornościowego. Pełnią rolę w modyfikowaniu hemostazy i przebiegu stanów zapalnych oraz wpływają na układ sercowo-naczyniowy, w tym na ciśnienie tętnicze krwi. Najwięcej doniesień dotyczy zmian w metabolizmie lipidów i glukozy.

Wiele spośród badań na temat adipocytokin przeprowadzono na modelu zwierzęcym, jednak ich wpływ jest coraz lepiej udokumentowany wśród ludzi. Jedna z najlepiej przebadanych substancji produkowanych przez tkankę tłuszczową jest adiponektyna, która jest znana ze swojego wpływu na uwrażliwianie tkanek na insulinę. Zaburzenia jej stężeń są obserwowane w wielu patologiach, a najlepiej poznana jest jej rola w patomechanizmie otyłości i cukrzycy. Adiponektyna ma również działanie przeciwzapalne. Hypoadiponectemia jest związana z profilem lipidowym, przez co sprzyja rozwojowi miażdżycy. Stężenie adiponektyny w osoczu jest odwrotnie proporcjonalne do wskaźnika masy ciała i otyłości brzusznej. Znana od wielu lat ze swojego wpływu na ośrodek głodu i sytości leptyna, wpływa również na modulację glukoneogenezy wątrobowej oraz funkcji komórek β trzustki. Natomiast rezystyna podejrzewana jest o nasilanie insulinooporności. Wysokie stężenia rezystyny wiążą się z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym, zaburzeniami czynności śródbłonka oraz wzrostem aterogennych, prozapalnych markerów.

Pomimo iż badania nad nowoodkrytymi adipokinami nadal trwają, to dotychczasowe dane potwierdzają ich ważne miejsce w patogenezie wielu chorób. Wykazano wpływ omentinu i chemerinu na poprawę wrażliwości na insulinę, poprzez wzmocnienie wychwytu glukozy stymulowanego insuliną, a w przypadku wisfatyny wpływ ten był indukowany drogą hamowania apoptozy w mechanizmie związanym z kaspazą 3 i 8. Apelin z kolei wywoływał podobny efekt poprzez zwiększanie stężenia adiponektyny. Dodatkowe działanie apelinu wykazano w mechanizmach odpowiedzialnych za kontrolę pragnienia i diurezy czy na układ renina-angiotensyna-aldosteron. Wpływa on również poprzez tlenek azotu (NO) na rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Pomimo tego iż wpływ wielu z adipocytokin nie jest jeszcze wystarczająco udowodniony, dotychczasowe badania pokazują, że prezentują one plejotropowe działanie, przez które wywołują istotne efekty metaboliczne. Fakt ten zmusza nas do zmiany myślenia na temat tkanki tłuszczowej, którą nie możemy traktować już jedynie jako zwykłego magazyniera, lecz jako producenta wielu aktywnych substancji. Lepsza znajomość patomechanizmów dotyczących tkanki tłuszczowej, a w szczególności wpływu produkowanych przez nią substancji, jest potencjalnym, klinicznie istotnym celem terapeutycznym w leczeniu wielu chorób, w szczególności cukrzycy. Zrozumienie patogenezy otyłości, a także następstw metabolicznych z nią związanych, to wyzwania współczesnej medycyny w świecie nękanym tą patologią.

Autorzy: Dominik Porada, Aneta Szafraniec, Jerzy Bednarski

Źródło:
1. A.R.G. Proenc, R.A.L. Sertie´, A.C. Oliveira, A.B. Campan, R.O. Caminhotto, P. Chimin and F.B. Lima: New concepts in white adipose tissue physiology. Brazilian Journal of Medical and Biological Research (2014) 47(3): 192-205.
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Tkanka_t%C5%82uszczowa
3. Niedźwiedzka-Rystwiej, A. Trzeciak-Ryczek, W. Deptuła, Alergia Astma: Tkanka tłuszczowa i jej rola w odporności-nowe dane. P. Immunologia 2012, 17 (1): 16-21.
4. P. Wesołkowski, Z. Wańkowicz: Insulinooporność- metody rozpoznawania i następstwa kliniczne.Nefrol. Dial. Pol. 2011, 15, 243-246.
5. K. Rabe, M. Lehrke, K.G. Parhofer, U. C. Broedl: Adipokines and Insulin Resistance. Mol Med. 2008 Nov-Dec; 14(11-12): 741–751.

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Liposukcja ultradźwiekowa z selekcją tkanek

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.