Ketamina jako potencjalny lek przeciwdepresyjny

Zaburzenia depresyjne należą do najczęściej spotykanych chorób psychicznych. Leczeniem z wyboru tego rodzaju zaburzeń jest farmakoterapia, która niekiedy okazuje się nieskuteczna w swojej klasycznej formie. Naprzeciw temu problemowi wychodzą naukowcy z propozycją wykorzystania leku dobrze znanego w anestezjologii i intensywnej terapii – ketaminy.

Zaburzenia depresyjne występują w takich schorzeniach jak choroba afektywna jednobiegunowa, choroba afektywna dwubiegunowa, dystymia, depresja w przebiegu chorób somatycznych itp. Depresja upośledza przystosowanie społeczne, ogranicza aktywność życiową, a przy dużym nasileniu zagraża popełnieniem samobójstwa przez chorego. U części pacjentów spotyka się tzw. depresję lekooporną, w której kilka kolejnych serii leczenia farmakologicznego standardowymi środkami zawiodło. Dlatego też poszukuje się kolejnych skutecznych substancji chemicznych, które można by było wykorzystać w bardziej problematycznych przypadkach [1, 2].

Obecnie ketamina używana jest głównie jako anestetyk wywołujący narkozę zdysocjowaną. Bodźce z pewnych obszarów mózgu nie docierają do świadomości pacjenta, poprzez co nie odczuwa on bólu i nie reaguje na polecenia, mimo iż może być przytomny. Natomiast inne regiony ośrodkowego układu nerwowego (OUN) mogą produkować objawy wytwórcze takie jak iluzje oraz halucynacje. Działanie ketaminy opiera się na hamowaniu receptora glutaminergicznego NMDA w OUN. Pośrednie działanie pobudzające układ współczulny m. in. zwiększa ciśnienie śródczaszkowe, przyspiesza prace serca oraz uskutecznia wentylację płuc [3].

Dostępne prace naukowe potwierdzają pozytywny wpływ ketaminy na przebieg zaburzeń depresyjnych. Murrough i wsp. w swojej pracy porównywali działanie ketaminy u pacjentów z lekooporną depresją. Jako próbę kontrolną wykorzystali midazolam. Po 24 godzinach od podania leków porównywano na podstawie dostępnych skal nasilenia objawów depresji obie grupy. Przyjmowanie ketaminy wykazało statystycznie istotną poprawę stanu pacjentów w porównaniu z grupą przyjmującą placebo [4]. Hjerrild i wsp. również zaobserwowali szybką poprawę stanu pacjentów opornych na leczenie klasyczne zarówno z chorobą jednobiegunową, jak i dwubiegunową [5]. Katalinic i wsp. w swoich artykule poglądowym potwierdzają szybkie działanie ketaminy w depresji, jednak działanie to systematycznie słabnie w przeciągu kilku dni bez możliwości utrzymania skuteczności terapii dodatkowymi dawkami leki [6]. Thakurta i wsp. także uzyskali szybki efekt przeciwdepresyjny ketaminą maksymalnie do 3 dni po podaniu leku [7].

Warto zaznaczyć fakt, iż w pracach tu przytoczonych, ketamina była wprowadza do organizmu chorego dożylnie. Nieco rzadziej można również spotkać się z pracami badającymi inne drogi podania ketaminy u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi. Lara i wsp. przeprowadzili projekt badawczy oceniający działanie ketaminy podawanej podjęzykowo. Zaobserwowany efekt leczniczy wystąpił bardzo szybko i utrzymywała się u niektórych pacjentów nawet po odstawieniu leku [8]. Harihar i wsp. zaadministrowali 2 dawki ketaminy domięśniowo (w odstępie trzydniowym) dwóm pacjentom z ciężką depresją oraz zagrażającymi myślami samobójczymi. Stan pacjentów poprawił się w przeciągu kilku godzin, jednak nie można zapomnieć, iż w tej pracy ketamina była dodatkowym leczeniem dla standardowej farmakoterapii stosowanej w depresji [9].

Powyższe dane wskazują na potencjalne działanie przeciwdepresyjne ketaminy. Jej szybki początek działania daje nadzieję na kontrolę przypadków niecierpiących zwłoki, choć na dłuższą metę substancja ta może tracić swoje właściwości. Kolejne badania powinny skupić się na doprecyzowaniu mechanizmu działania ketaminy oraz ocenie najefektywniejszego sposobu wykorzystania ketaminy w leczeniu depresji.

Autor: Kamil Chorążka

Źródło:
1.Kay J, Tasman A. Essentials of Psychiatry. John Wiley & Sons 2006.
2.Jarema M, Rabe-Jabłońska J. Psychiatria – podręcznik dla studentów medycyny. PZWL 2011.
3.Brunton LL, Chabner BA, Knollmann BC. Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis Of Therapeutics. McGraw Hill 2011.
4.Murrough JW, Iosifescu DV, Chang LC, Al Jurdi RK, Green CM, Perez AM, Iqbal S, Pillemer S, Foulkes A, Shah A, Charney DS, Mathew SJ. Antidepressant Efficacy of Ketamine in Treatment-Resistant Major Depression: A Two-Site Randomized Controlled Trial. Am J Psychiatry. 2013 Aug 28;doi:10.1176/appi.ajp.2013.13030392.
5.Hjerrild S, Bjerre J, Pedersen RH, Videbech P. Ketamine for treatment of acute depression. Ugeskr Laeger. 2013 Sep 9;175(37):2090-2093.
6.Katalinic N, Lai R, Somogyi A, Mitchell PB, Glue P, Loo CK. Ketamine as a new treatment for depression: a review of its efficacy and adverse effects. Aust N Z J Psychiatry. 2013 Aug;47(8):710-27.
7.Thakurta RG, Ray P, Kanji D, Das R, Bisui B, Singh OP. Rapid Antidepressant Response with Ketamine: Is it the Solution to Resistant Depression? Indian J Psychol Med. 2012 Jan;34(1):56-60.
8.Lara DR, Bisol LW, Munari LR. Antidepressant, mood stabilizing and procognitive effects of very low dose sublingual ketamine in refractory unipolar and bipolar depression. Int J Neuropsychopharmacol. 2013 Oct;16(9):2111-7.
9.Harihar C, Dasari P, and Srinivas JS. Intramuscular ketamine in acute depression: A report on two cases. Indian J Psychiatry. 2013 Apr-Jun;55(2):186–188.

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Głos hiperfunkcyjny (dysfonia hiperfunkcyjna) wtórna do depresji

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.