Komórki macierzyste przełomem w terapii udaru mózgu?

Profesor Keith Muir z Glasgow University donosi, że komórki macierzyste są realną szansą na leczenie chorych po przebytym udarze mózgu. Wraz ze swoim zespołem od lat prowadzi badania nad wykorzystaniem tej terapii w praktyce. Jak podaje BBC News, obecnie podjął się próby podania komórek macierzystych pacjentom. Rezultaty okazały się zaskakująco dobre.

Udar mózgu jest schorzeniem, które często wiąże się z trwałą utratą codziennej aktywności. Pomimo ciągłego rozwoju farmakoterapii i fizjoterapii, duża część pacjentów po przebytym udarze mózgu nie powraca do dawnej sprawności. Podejmowano rozmaite próby leczenia, lecz wg naukowców, to wszczepianie komórek macierzystych mozę wiązać się z największą skutecznością i już teraz jest nazywane „cudowną terapią”.

Komórki macierzyste są samodzielącymi się komórkami z potencjałem różnicowania w komórki tkankowo specyficzne. Ze względu na zakres tego potencjału wyróżnia się komórki pluripotencjalne pochodzenia embrionalnego i multipotencjalne. Komórki pluripotencjalne mogą różnicować się w kierunku wszystkich linii komórkowych. W terapii wykorzystywana jest ich zdolność do zastępowania uszkodzonej tkanki przez niejako odbudowanie jej od podstaw. W tym celu muszą być podane dokładnie do miejsca, w którym pożądany jest ich podział. Komórki multipotencjalne pochodzą z dorosłego organizmu. Ich źródłem może być szpik kostny, sznur pępowinowy, łożysko czy też tkanka tłuszczowa, a potencjał podziałowy ograniczony jest do linii komórkowej z której pochodzą, dlatego nie wymagają umiejscawiania w ściśle określonej lokalizacji. Rezultatem podziałów tych komórek nie jest zastąpienie uszkodzonej tkanki, ale zaktywowanie organizmu do jej regeneracji. Ze względu na bardziej przewidywalne w skutkach podziały, stosowanie komórek multipotencjalnych wydaje się być bezpieczniejsze.

Na skutek niedokrwienia funkcje traci wiele rodzajów komórek nerwowych. Z tego względu bardzo trudnym byłoby wszczepianie do zniszczonych obszarów już zróżnicowanych neuronów. Komórki macierzyste mają powinowactwo do tkanek uszkodzonych i zapalnie zmienionych, ponadto reagują na naturalne sygnały organizmu. Zespół z Glasgow University podaje, że wszystkie rodzaje komórek macierzystych mogą być stosowane w terapii udaru – również własne komórki ze szpiku kostnego pacjenta, co świadczyć może o potencjalnej dużej dostępności tego rodzaju leczenia.

Biorąc pod uwagę patofizjologię udaru, naukowcy określili optymalny czas podania komórek macierzystych. Według ich obserwacji, najlepiej rokować będą przypadki, w których komórki macierzyste zostaną zaaplikowane do tygodnia po epizodzie niedokrwiennym. W tym właśnie okresie w ognisku niedokrwiennym zachodzą procesy apoptozy, utraty zdolności angiogenezy i immunomodulacji, którym z wielkim powodzeniem przeciwdziałają komórki macierzyste.

Podstawą rozważań zespołu profesora Muir’a były wyniki badań na zwierzętach opublikowane przez Hicks’a i współpracowników. Badali oni grupę 69 szczurów z indukowaną okluzją tętnicy środkowej mózgu. Na skutek wytworzenia dużego ogniska niedokrwiennego zwierzęta doświadczały znacznych ubytków funkcji ruchowych i kognitywnych. Naukowcy obserwowali występowanie dysfunkcji i ich ustępowanie po podaniu komórek macierzystych. Wyniki przedstawiły się obiecująco: u 97% szczurów zaobserwowano powrót funkcji motorycznych, czuciowych, odruchów i równowagi, 100% zwierząt zaczęło ponownie używać bieżni i chodzić.

Natomiast profesor Muir na europejskiej konferencji dotyczącej udaru mózgu w Londynie ogłosił wyniki swoich prób zastosowania tej terapii u pacjentów z przebytym udarem mózgu.

Grupę badaną stanowiło 9 pacjentów między 60 a 80 rokiem życia, z przebytym udarem mózgu od 6 miesięcy do 5 lat przed zastosowaniem terapii. Doskwierały im różne następstwa utraty funkcji czuciowych i ruchowych, włącznie z całkowitym porażeniem. Pacjentów umieszczono w Southern General Hospital w Glasgow i otoczono szczególną opieką. Następnie każdemu z chorych wstrzyknięto komórki macierzyste do miejsca uszkodzonej tkanki mózgowej. U żadnego z pacjentów nie zaobserwowano skutków ubocznych terapii, a u 5 – nieznaczną poprawę stanu zdrowia. Chorzy z całkowitym paraliżem zaczęli ruszać palcami i kontaktować się z otoczeniem, pacjent z zaburzeniami równowagi i niedowładem lewej ręki był w stanie samodzielnie chodzić i zawiązać sznurowadła. Profesor Muir twierdzi, że wzrost samodzielności pacjentów przerósł jego oczekiwania. Nie udowodniono, czy poprawa stanu zdrowia była bezpośrednim rezultatem terapii, czy też wynikała z efektu placebo.

Prowadzone przez zespół z Glasgow badania wymagają dalszych prób klinicznych w celu potwierdzenia skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. Dotychczasowe doniesienia budzą jednak nadzieję na przełom w terapii przebytego udaru mózgu.

Autorzy: Julia Rudnicka, Anna Kozioł

Źródło:
1) Gage FH. Mammalian neural stem cells. Science 2000; 287:1433–1438.
2) Horie N, Pereira MP, Niizuma K et al. Transplanted stem cell-secreted VEGF effects post-stroke recovery, inflammation, and vascular repair. Stem Cells 2011; 29:274–285.
3) Gilman S. Pharmacologic management of ischaemic stroke: relevance to stem cell therapy. Exp Neurol 2006; 199:28–36.
4) Hacke W, Kaste M, Bluhmki E et al. Thrombolysis with alteplase 3 to 4·5 after acute ischemic stroke. N Engl J Med 2008; 359:1317–1329.
5) Freed CR, Greene PE, Breeze RE et al. Transplantation of embryonic dopamine neurons for severe Parkinson’s disease. N Engl J Med 2001; 344:710–719.
6) Olanow CW, Goetz CG, Kordower JH et al. A double-blind controlled trial of bilateral fetal nigral transplantation in Parkinson’s disease. Ann Neurol 2003; 54:403–414.
7) Lindvall O, Kokaia Z. Recovery and rehabilitation in stroke: stem cells. Stroke 2004; 35:2691–2694.
8) Miljan EA, Sinden JD. Stem cell treatment of ischemic brain injury. Curr Opin Mol Ther 2009; 11:394–403.
9) Lindvall O, Kokaia Z. Stem cell research in stroke: how far from the clinic? Stroke 2011; 42:2369–2375.
10) Sinden JD, Stroemer P, Grigoryan G, Patel S, French SJ, Hodges H. Functional repair with neural stem cells. Novartis Found Symp 2000; 231:270–283.
11) Burns TC, Steinberg GK. Stem cells and stroke: opportunities, challenges and strategies. Expert Opin Biol Ther 2011; 11:447–461.
12) Bliss T, Guzman R, Daadi M, Steinberg GK. Cell transplantation therapy for stroke. Stroke 2007; 38:817–826.
13) Andres RH, Choi R, Steinberg GK, Guzman R. Potential of adult neural stem cells in stroke therapy. Regen Med 2008; 3:893–905.
14) Hicks A, Schallert T, Jolkkonen J. Cell-based therapies and functional outcome in experimental stroke. Cell Stem Cell 2009; 5:139–140.
15) Zaleska MM, Mercado ML, Chavez J, Feuerstein GZ, Pangalos MN, Wood A. The development of stroke therapeutics: promising mechanisms and translational challenges. Neuropharmacology 2009; 56:329–341.
16) http://www.bbc.co.uk/news/health-22646103


Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Udar mózgu i przemijający atak niedokrwienny

2 komentarze do “Komórki macierzyste przełomem w terapii udaru mózgu?”

  1. Piotr pisze:

    Witam, Jest jakaś szańca na podanie namiarów na ten szpital chciałbym sie z nimi zaatakować , bo tu w Polsce watpię czy coś o tym słyszeli jestem młoda osoba po udarze , dziękuje za odpowiec Piotr

    • bogusia pisze:

      oróbuj znalesc mejla do dariusza boruczkowskiego z warszawy on zajmuje się komórkami macierzystymi a przeszczepiają je w częstochowie

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.