Depresja związana z zakażeniem Clostridium difficile – czy to przypadek?

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit ma swoje źródło w zmianie składu naturalnej flory bakteryjnej jelita grubego. Dochodzi do namnożenia bakterii Clostridium difficile i uwolnienia przez nie toksyn niszczących ścianę jelita. Wykryto wiele modyfikowalnych czynników ryzyka choroby. Jako, że częstość zakażenia Clostridium difficile (Clostridium difficile infection – CDI) ciągle się zwiększa, temat eliminacji owych czynników pozostaje wciąż aktualny. Co więcej, związek pomiędzy chorobami psychiatrycznymi, a fukcjonowaniem układu pokarmowego jest powszechnie znany. Powiązanie poczucia smutku z bakteryjną chorobą jelit wydaje się jednak dosyć „naciągane”. Nie mówiąc o tym, że niektóre antydepresanty mają się przyczyniać do rozwoju CDI bardziej niż inne.

Biegunka związana z C. difficile to poważna choroba, charakteryzująca się wskaźnikiem śmiertelności nawet do 25%. Co ciekawe, bakteria obecna jest u 2-3% zdrowych dorosłych i u 70% zdrowych niemowląt (1). Oczywiście, osoby dojrzałe są tymi, które głównie chorują, a pacjenci w wieku podeszłym są szczególnie narażeni. Stosowanie antybiotyków to główny czynnik spustowy dla CDI, lecz inne leki, takie jak metotreksat (2) lub inhibitory pompy protonowej (3), również przyczyniają się do rozwoju choroby. Uważa się, że procedury medyczne, takie jak założenie sondy nosowo-żołądkowej (4), oraz również sama w sobie hospitalizacja stanowią czynniki ryzyka CDI. Ocenia się, że około 20% pacjentów nabywa C. difficile podczas pobytu w szpitalu. Co więcej, 30% z nich będzie cierpiało na biegunkę (5) . Jasnym okazuje się, że zakażenie C. difficile, przenoszone drogą feralno-oralną, jest dziś jedną z najczęstszych postaci zakażeń szpitalnych.

Najnowsze badanie autorstwa Rogersa i WSP (6). ujawnia, że dorośli cierpiący na depresję, jak również ci, którzy przyjmują konkretne leki przeciwdepresyjne – mirtazapinę oraz fluoksetynę – są bardziej narażeni na zakażenie C. difficile. Inne wykryte czynniki ryzyka obejmują wdowieństwo oraz mieszkanie samotnie. Celem badaczy z Michigan było, jak mówią, obalenie wyników badania z 2009 roku autorstwa Daltona i WSP (2). Uważa się, że oni pierwsi zauważyli związek pomiędzy lekami przeciwdepresyjnymi a CDI. Wbrew założeniom, badanie Rogersa zdołało jedynie potwierdzić wcześniejsze obserwacje.

Aby mieć pewność, że wyniki badania nie są tendencyjne, naukowcy z Michigan zaprojektowali badanie obserwacyjne, które oceniło częstość populacyjną CDI u pacjentów chorujących na depresję i u tych, u których jej nie stwierdzono. Przeprowadzono również badanie typu „case-control”, osadzone w populacji pacjentów szpitalnych, i zaprojektowane tak, aby zbadać związek pomiędzy przyjmowaniem leków przeciwdepresyjnych, a dodatnimi wynikami posiewu kału w kierunku C. difficile.

Pierwsze badanie pokazało, że częstość stwierdzonych CDI wynosiła 282,9/100 000 osób/rok w grupie pacjentów chorujących na depresję i jedynie 187,1/100 000 osób/ rok w populacji niedotkniętej tą chorobą. Badacze wyliczyli również, że szanse na rozwinięcie CDI były o 36% większe w grupie pacjentów cierpiących z powodu dużej depresji niż u „zdrowych”. Wyniki były podobne dla innych chorób depresyjnych oraz raportowanego poczucia smutku. Ryzyko CDI było również o 54% większe u starszych owdowiałych osób oraz o 25% większe u mieszkających w pojedynkę niż tych, którzy mieszkali z innymi.

Drugie badanie ujawniło, że szanse na to, aby wynik badania w kierunku C. difficile był dodatni były dwa razy wyższe u osób, które stosowały mirtazapinę niż u tych, które nie brały tego leku. Podobnie, wraz z każdą dawką fluoksetyny, ryzyko dodatniego wyniku rosło o 6%. Inne selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny nie były związane z CDI. Badacze zaobserwowali również interakcję mirtazapiny z trazadonem – dla pacjenta otrzymującego oba leki, szanse na pozytywny test pod kątem C. difficile rosły 5,72 raza w porównaniu do osoby nie przyjmującej żadnego z tych preparatów.

Jak można wytłumaczyć powyższe zależności? Wydaje się, że związek pomiędzy niepokojem, depresją oraz czynnościowymi chorobami przewodu pokarmowego jest u ludzi wyraźny oraz dwukierunkowy, tak, że wystąpienie choroby psychicznej przepowiada zachorowanie na schorzenie przewodu pokarmowego i odwrotnie (7). Istnieją również dowody na poziomie eksperymentalnym, że depresja może prowadzić do faktycznych zmian w jelicie. Na modelu mysim wykazano, że depresja (tu wywołana oddzieleniem od matki) skutkowała zarówno rozwojem, jak i pogorszeniem zapalenia jelit (8). Co więcej, flora bakteryjna jelit pacjentów chorujących na depresję różni się znacząco od składu flory „zdrowych” (9). Może być to spowodowane tym, że pacjenci prezentujący objawy depresyjne cierpią również na dysregulację układu immunologicznego przejawiającą się znaczną i bardziej wydłużoną odpowiedzią zapalną na kontakt z antygenem (10).

Przyczyna, dla której niektóre antydepresanty przyczyniają się do CDI, pozostaje niejasna. Leki te zmieniają poziom serotoniny, która wydaje się pełnić kluczową rolę w patogenezie zapalenia jelit u zwierząt doświadczalnych (11). Autorzy spekulują, że występujące między pacjentami różnice w genach kodujących receptory dla serotoniny mogą skutkować różną, w tym wypadku niekorzystną, odpowiedzią na leczenie. Jakiekolwiek by były powody powyższych zależności, mówiąc słowami badaczy z Michigan, „klinicyści przepisujący antybiotyki pacjentom z depresją powinni być świadomi możliwego zwiększonego ryzyka wystąpienia CDI w tej populacji pacjentów”.

Autor: Natalia Neumann



Źródło:
1.http://emedicine.medscape.com/article/186458-overview#aw2aab6b2b3
2.Khan A, Raza S, Batul SA et al.The evolution of Clostridium difficile infection in cancer patients: epidemiology, pathophysiology, and guidelines for prevention and management. Recent Pat Antiinfect Drug Discov. 2012 Aug;7(2):157-70.
3.Dalton BR, Lye-Maccannell T, Henderson EA et al.Proton pump inhibitors increase significantly the risk of Clostridium difficile infection in a low-endemicity, non-outbreak hospital setting. Aliment Pharmacol Ther. 2009 Mar 15;29(6):626-34. doi: 10.1111/j.1365-2036.2008.03924.x. Epub 2008 Dec 19.
4.Bignardi GE. Risk factors for Clostridium difficile infection. J Hosp Infect. 1998 Sep;40(1):1-15.
5.http://emedicine.medscape.com/article/186458-overview#aw2aab6b2b2
6.Rogers MA, Greene MT, Young VB et al. Depression, antidepressant medications, and risk of Clostridium difficile infection. BMC Med. May 7 2013;11:121. [Medline].
7.Leue C, van Os J, Neeleman J, de Graaf R et al. Bidirectional associations between depression/anxiety and bowel disease in a population based cohort. J Epidemiol Community Health. 2005;11:434–435. doi: 10.1136/jech.2004.028175.
8.Varghese AK, Verdú EF, Bercik P et al. Antidepressants attenuate increased susceptibility to colitis in a murine model of depression. Gastroenterology. 2006;11:1743–1753. doi: 10.1053/j.gastro.2006.02.007
9.Jeffery IB, O’Toole PW, Öhman L et al. An irritable bowel syndrome subtype defined by species-specific alterations in faecal microbiota. Gut. 2012;11:997–1006. doi: 10.1136/gutjnl-2011-301501. [PubMed] [Cross Ref]
10.Glaser R, Robles TF, Sheridan J et al. Mild depressive symptoms are associated with amplified and prolonged inflammatory responses after influenza virus vaccination in older adults. Arch Gen Psychiatry. 2003;11:1009–1014. doi: 10.1001/archpsyc.60.10.1009.
11.Ghia JE, Li N, Wang H, Collins M et al. Serotonin has a key role in pathogenesis of experimental colitis. Gastroenterology. 2009;11:1649–1660. doi: 10.1053/j.gastro.2009.08.041.

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Rzekomobłoniaste zapalenie jelit (1 z 8)

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.