Malaria – przegląd nowych metod wykrywania

Malaria jest nadal jedną najpowszechniejszych (nowe zachorowania 200-500 mln/rok) i zbierających największe żniwo śmiertelne (1 mln/rok) chorób zakaźnych w endemicznych rejonach klimatu tropikalnego. Do największych ognisk malarycznych zaliczają się okołorównikowe kraje afrykańskie oraz państwa południowej części Azji, część krajów Ameryki Południowej(3). Obszary, w których występuje malaria są ściśle zależne od rejonów występowania komarów z rodzaju Anopheles, gatunków specyficznych dla każdego regionu malarycznego (2).

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) postawiła sobie za cel odnalezienie najlepszej metody wykrywania malarii, która powinna być: możliwie wolna od błędów, czuła, specyficzna, łatwa w użyciu, szybka, niezawodna, możliwa do wykonania bez bardzo specjalistycznego sprzętu i dostępna w rejonach występowania malarii (1).

Obecnie najpowszechniejszą metodą wykrywania malarii jest stwierdzenie obecności zarodźca w tzw. preparacie grubej kropli krwi, który to po wysuszeniu barwi się barwnikiem Giemsy bez utrwalenia. Znajduje się w nich zarodźce uwolnione z krwinek podczas hemolizy, skupione na niewielkiej powierzchni. Jest to obecnie najtańsza metoda. O czułości i specyficzności 95-98% względem PCR, niestety jej efektywność zależy od jakości mikroskopu, barwników oraz zdolności osoby, wykonującej badanie.

Innym sposobem na wykrywanie Plasmodium jest wykrywanie antygenu w specjalnie przygotowanym teście immunologicznym (RDTs), głównie wykrywającym obecność białek bogatych w histydynę, charakterystycznych dla komórek zarodźca. Jest to płytka, na którą wystarczy nanieść kroplę krwi badanego pacjenta, a po 20 minutach można już odczytać wynik. Niestety metoda ta odznacza się czułością i specyficznością niższą od metody mikroskopowej.

Złotym standardem do wykrywania zakażenia malarią jest technika PCR, większość testów jest nastawionych na detekcję rRNA 18S rybosomu lub związanego z nim mRNA. Metodą PCR możemy dokładnie określić gatunek Plasmodium oraz ocenić jego lekooporność.

Na zasadach podobnych do PCR powstała nowa technika wykrywająca kwasy nukleinowe zarodźca Nucleic Acid Test (NAT). Za jej pomocą możliwe jest wykrywanie zakażenia malarią już przy niewielkiej parazytemii, jak również dokładne określenie jej wielkości. Został opracowany specjalny protokół amplifikacji i detekcji Plasmodium, ponieważ ilość DNA zarodźca w krwi pacjenta jest niewystarczająca do wykrycia go bezpośrednio przy pomocy dostępnych metod. Obecnie technika ta spełnia najwięcej kryteriów WHO dla idealnej metody diagnostycznej malarii, niestety jednak jest ona zbyt drogą technologią i dość trudną do przeprowadzenia w warunkach laboratoriów w rejonach endemicznych dla malarii.

Ciekawą techniką badawczą jest wykorzystanie ampilifakcji izotermalnej. W takim przypadku nie potrzebujemy termocyklera zapewniającego temperatury potrzebne dla każdej z reakcji łańcuchowej polimerazy. Wyróżniamy dwa typy tych reakcji skierowany na wykrywanie kwasów nukleinowych(NASBA) oraz na wykrywanie odpowiednich pętli DNA(LAMP), zawierającej kompleks czterech starterów specyficznych dla odpowiedniej sekwencji pętli kodu. Metody te są bardzo czułe, niestety jednak dość drogie i wymagające dużych zdolności od osoby wykonującej badanie.

To tylko niektóre z ogólnodostępnych metod wykrywania malarii. Metoda barwienia oraz oglądania pod mikroskopem jest metodą najstarszą, najpowszechniejszą i najtańszą. Wydaje się, że pozostanie nią dość długo z uwagi na fakt, iż malaria jest chorobą charakterystyczną dla rejonów o słabym systemie finansowania opieki zdrowotnej. Największe nadzieje budzi technika NATs, poprzez jej dokładność, niestety prawdopodobnie nie stanie się ona zbyt szybko najpowszechniejszym testem diagnostycznym dla malarii.

Autor: Magdalena Chorążka



Źródło:
1. Emerging Nucleic Acid–Based Tests for Point-of-Care Detection of Malaria
Michael S. Cordray and Rebecca R. Richards-Kortum at all, Am J Trop Med Hyg. 2012 Aug;87(2):223-30.
2. Zarys parazytologii lekarskiej, R. Kadłubowski, PZWL 1987, 355-400
3. http://pl.wikipedia.org/wiki/Malaria


Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl: Usunięcie śledziony olbrzymiej

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.