Indometacyna – nowe zastosowanie jako potencjalna prewencja ostrego zapalenia trzustki po zabiegu choleangiopankreatografii wstecznej

Do ostrego zapalenia trzustki może dojść z wielu powodów. Wyróżniamy przyczyny mechaniczne – niedrożność przewodów żółciowych przez kamienie lub zwężenie brodawki Vatera (55%), toksyczne spowodowane konsumpcją alkoholu (35%), pozostałe 10% to przyczyny różne począwszy od predyspozycji genetycznych (mutacja genu PRSS1 trypsynogenu) po czynniki jatrogenne związane z lekami (diuretyki, betablokery, makrolity, NSAR) lub zabiegami w obrębie trzustki, jak przykładowo choleangiopankreatografia wsteczna (ERCP).(3) Zapalenie trzustki jest najczęstszą, najgroźniejszą i najkosztowniejszą komplikacją ERCP. Według nowej publikacji indometacyna podana doodbytniczo może zapobiegać ostremu zapaleniu trzustki u pacjentów z grupy ryzyka po badaniu ERCP. (4)

Niesteroidowe leki przeciwzapalne działają poprzez hamowanie funkcji fosfolipazy A2, cyklooksygenazy, które to enzymy wydają się mieć duże znaczenie w powstawaniu zapalenia trzustki. Według źródeł pojedyncza doodbytnicza dawka indometacyny lub diklofenacu może zapobiegać tym komplikacjom.

W czterech ośrodkach akademickich w USA przeprowadzono badanie w podwójnie ślepej próbie. Przebadano pacjentów z grupy ryzyka tzn. z podejrzeniem zwężenia zwieracza Oddiego, po incydencie post-ERCP zapalenia trzustki, po sfinkterektomii zwieracza Oddiego, po więcej niż ośmiu próbach cewnikowania, po pneumatycznym rozszerzaniu zwieracza lub ampulektomii. Pacjenci mogli też spełniać dwa z pobocznych kryteriów, takich jak wiek poniżej 50, płeć żeńska, historia nawrotowego zapalenia trzustki lub przynajmniej trzy zastrzyki ze środkiem kontrastowym do dróg żółciowych albo szczoteczkowe czyszczenie dróg żółciowych. Wyłączono pacjentów z przeciwwskazaniami do leczenia NSAID, jak również przyjmujących stale NSAID (poza przeciwzakrzepową profilaktyką ASS). Badania przeprowadzono w porównaniu do grupy kontrolnej. (1)

Tuż po ERCP endoskopista podawał wybranym pacjentom albo 2×50 mg indometacyny, albo placebo w czopkach doodbytniczych. Tylko taka forma podania indometacyny może mieć działanie protekcyjne przeciw zapaleniu trzustki z powodu lepszej biodostępności. Pacjenci byli obserwowani przez co najmniej 90 minut po zabiegu, w razie objawów zostawali poddani hospitalizacji. Zapalenie trzustki po ERCP stwierdzano na podstawie nagłego bólu w nadbrzuszu, trzykrotnego ponad normę podniesienia enzymów trzustkowych w ciagu 24 godzin po zabiegu. Z pacjentami kontaktowano się w 5 dniu po procedurze, w celu rejestracji późniejszego zapalenia trzustki po choleangiopankreatografii (występujedo 48h po zabiegu), oraz w 30 dniu po ERCP, by ocenić ich stan, ewentualnie dowiedzieć się jak długo byli hospitalizowani, znamienna była konieczność hospitalizacji na minimum 2 doby.

Wyniki badania okazały się zadowalające, podanie indometacyny zmniejszyło o 50% wystąpienie zapalenia trzustki po ERCP, u 10% pacjentów po podaniu placebo wystąpiło ostre zapalenie trzustki, natomiast tylko u 5% pacjentów, którzy otrzymali indometacynę doodbytniczo. Również czas hospitalizacji pacjentów z zapaleniem trzustki, którzy otrzymali wcześniej indometacynę był średnio o 0,5 doby krótszy niż pacjentów z grupy placebo. U 11 z 612 pacjentów z eksperymentu wystąpiło znaczne krwawienie, nie było komplikacji takich jak zawał serca, udar mózgu, czy śmierć.

Być może indometacyna przyjmie się na stałe co protokołu ERCP, aby zapobiegać najgroźniejszej komplikacji tego badania. Wykorzystanie NSAID w celu zapobiegania zapalenia trzustki po choleangiopankreatografii wstecznej są ciekawe, ponieważ terapia NSAID w innych schorzeniach może wywoływać zapalenie trzustki. Podobne sytuacje są znane w farmakologii, np. leki antyarytmiczne mogą prowadzić do arytmii. Jak to bywa jeden lek może mieć wiele zastosowań i trzeba uważać na dawkowanie i drogę podania. (2)

Autor: Magdalena Chorążka

Źródło:
1.A Randomized Trial of Rectal Indomethacin to Prevent Post-ERCP Pancreatitis B. Joseph Elmunzer MD N Engl J Med 2012; 366:1414-1422April 12, 2012
2.Pharmakologie und Toxicologie, T. Karow, R. Lang-Roth, Köln 2012
3.Innere Medizin, Gerd Herold und Mitarbeiter, Köln 2011 462-464
4.Indomethacin may reduce the incidence and severity of acute pancreatitis after ERCP. Lankisch PG.Am J Gastroenterol. 2008 Jan;103(1):244.

Chcesz wiedzieć więcej? Obejrzyj na MEDtube.pl „Ostre zapalenie trzustki”<br>

MEDtube.pl – Loading MedPlayer … The player requires Flash Player plugin

Brak komentarzy.

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.