Zmiana preferencji żywieniowych u pacjentów po operacji ominięcia żołądkowo-jelitowego

Jako skutek trwającej od pewnego czasu epidemii otyłości, różne metody chirurgii bariatrycznej zyskują popularność. Znacznej ilości pacjentów zaleca się zabieg ominięcia żołądkowo-jelitowego (ang. gastric bypass, GB), który jest najczęściej wykonywaną procedurą, jak również najbardziej skuteczną. Mimo silnej pozycji gastric bypass jako złotego standardu w chirurgii bariatrycznej, mechanizmy, dzięki którym dochodzi do utrzymującej się utraty wagi, nie zostały w pełni poznane. Według najnowszego badania (1) przeprowadzonego przez naukowców z Imperial College w Londynie osoby po GB chudną nie tyle dlatego, że zaleca im się dietę, ale głównie z powodu faktycznej zmiany upodobań odnośnie pokarmów. Pacjenci po prostu przestają wybierać produkty spożywcze zawierające wysoką zawartość tłuszczu.

Według danych (2) Światowej Organizacji Zdrowia w roku 2008 około 200 milionów mężczyzn i prawie 300 milionów kobiet na świecie dotkniętych było otyłością. Bardzo często próby przejścia na dietę i zastosowanie reżimu co do wysiłku fizycznego nie dają pożądanych efektów. Zabieg bariatryczny powinien być proponowany u wszystkim pacjentów ze współczynnikiem masy ciała BMI (Body Mass Index) wyższym niż 40 kg/m2. Gdy współistnieją choroby towarzyszące otyłości BMI może mieścić się w granicach 35-40 kg/m2. Ostatnio sugeruje się, że również pacjenci z niższym BMI powinni mieć dostęp do zabiegów bariatrycznych (3). Biorąc pod uwagę fakt, iż otyłość z uwagi na jej powikłania jest właściwie chorobą śmiertelną, zabiegi redukujące masę ciała oferują dużo więcej niż jedynie korzystny efekt kosmetyczny. Niektóre badania (4) wskazują na 40-procentową redukcję długoterminowego współczynnika śmiertelności u pacjentów, którzy poddali się operacji ominięcia żołądkowo-jelitowego.

Najczęściej przeprowadzanym typem procedury GB jest Roux-en-Y gastric bypass (RYGB), który polega na redukcji rozmiaru żołądka o dobre 90%. Chirurg zaszywa górną część żołądka, aby utworzyć z niego zbiornik wielkości kciuka. Następnie łączy się powstały tzw. pouch bezpośrednio z pętlą jelita cienkiego, omijając resztę żołądka i dwunastnicę. Zabieg RYGB uważany jest za zarówno restrykcyjny, jak i powodujący zmniejszenie wchłaniania składników odżywczych. Po RYGB całkowity pobór pokarmu ulega redukcji w związku z bolesnym rozciąganiem ścian żołądka w odpowiedzi na zbyt dużą porcję jedzenia. Co więcej, towarzyszące temu niekiedy wymioty i dyskomfort dodatkowo ograniczają podaż pokarmu. Znaczna stymulacja nerwowa wywołana rozciąganiem ścian zbiornika w odpowiedzi na nawet najmniejszy posiłek indukuje wczesne poczucie sytości. Skąd jednak wynika przewaga skuteczności RYGB nad innymi metodami?

Od niedawna znalezienie odpowiedzi na to pytanie stało się wyzwaniem dla naukowców. W jednym badaniu (5) z randomizacją, które porównywało ominięcie żołądkowo-jelitowe z operacją pionowej gastroplastyki z opaską udowodniono znaczne zmniejszenie poboru pokarmów wysokotłuszczowych u pacjentów na rok po GB. Podczas ostatniego badania przeprowadzonego przez uczonych z Imperial College w Londynie badano w jaki sposób gastric bypass wpływa na spożywanie pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu i preferencje żywieniowe uczestników. Naukowcy testowali szczury w warunkach eksperymentalnych, jak również posłużyli się badaniem klinicznym pacjentów po GB. Ponownie badaczom udało się udowodnić, że zawartość tłuszczu w diecie pacjentów 6 lat po GB była znacząco niższa niż u pacjentów po pionowej gastroplastyce z opaską. Co więcej szczury, które przeszły zabieg GB charakteryzowały się zmniejszonym spożyciem całkowitego tłuszczu i zredukowaną kalorycznością posiłków. Również, co wydaje się istotne, zwierzęta zaczęły wybierać pokarmy o niskiej zawartości tłuszczu.
Naukowcy tłumaczą, że mechanizm korzystnego wpływu bypassu żołądkowego na upodobania żywieniowe pacjentów może być związany z działaniem hormonów przewodu pokarmowego. Podczas omawianego badania zaobserwowano spodziewany wzrost poposiłkowego stężenia peptydu podobnego do glukagonu (Glucagon-like peptide-1, GLP-1) u pacjentów, którzy przeszli GB. Inne badania (6) oceniały również stężenie peptydu YY (PYY) u pacjentów po GB i było ono także podniesione po posiłku. Przy tym oba hormony uznawane są za mediatory sytości. Co dodatkowo wspiera powyższą hipotezę, podanie myszom GLP-1 i PYY skutkowało aktywacją neuronów w pniu mózgu odpowiedzialnych za różne typy awersji. W warunkach eksperymentalnych oba peptydy stymulowały warunkową awersję pokarmową (7).

Jak widzimy, proces wyjaśniający w jaki sposób operacja może zmienić preferencje żywieniowe jest skomplikowany. Z dużym prawdopodobieństwem związany jest on jednak z równowagą hormonów GLP-1 i PYY.

Znaczenie omawianego badania wykracza poza potrzebę zrozumienia leczniczego działania złotego standardu chirurgii bariatrycznej. Biorąc pod uwagę fakt, że dla każdej osoby chorującej na znaczną otyłość zabieg operacyjny wiąże się z dużym ryzykiem, istnieje zapotrzebowanie na metody nieoperacyjne prowadzące do skutecznej redukcji BMI. Być może kiedy naukowcom uda się w pełni rozwikłać biochemiczne podstawy głodu i sytości, pojawią się nowe możliwości terapeutyczne dla wielomilionowej rzeszy potrzebujących.

Autor: Natalia Neumann

Źródło:
1.Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol (July 6, 2011). doi:10.1152/ajpregu.00139.2011 Gastric bypass reduces fat intake and preference. Carel W le Roux et al.
2.http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs311/en/index.html
3.MedTube Tribune. Being slim is really worth it. Karolina Kłoda https://medtube.net/tribune/being-slim-is-really-worth-it/
4.N Engl J Med. 2007 Aug 23;357(8):753-61.Long-term mortality after gastric bypass surgery. Adams TD, Gress RE, Smith SC, Halverson RC, Simper SC, Rosamond WD, Lamonte MJ, Stroup AM, Hunt SC
5.Ann Surg 244:18 715-722, 2006. Body composition, dietary intake, and energy expenditure after laparoscopic Roux-en-Y gastric bypass and laparoscopic vertical banded gastroplasty: a randomized clinical trial. Olbers T et al.
6.J Clin Endocrinol Metab 90: 359-365, 2005. Effects of Roux-en-Y gastric bypass surgery on fasting and postprandial concentrations of plasma ghrelin, peptide YY, and insulin. Korner J et al.
7.Am J Physiol 272: R726-R730, 1997 Infusion of GLP-1, but not leptin, produces conditioned taste aversions in rats. Thiele TE et al.

3 komentarze do “Zmiana preferencji żywieniowych u pacjentów po operacji ominięcia żołądkowo-jelitowego”

  1. Marta pisze:

    Chciałabym zapytać czy zabieg ominięcia żołądkowo- jelitowego jest płatny i ile mniej więcej to kosztuje? Czy można wykonać go na koszt NFZ? Oraz gdzie znajdują się kliniki wykonujące taki zabieg?

  2. Dami pisze:

    zabieg gastric bypass można zrobić na NFZ tylko trzeba poszukać lekarza w swojej najbliższej okolicy który takie zabiegi wykonuje. Ja jestem z Warszawy i moim chirurgiem jest prof. Paśnik ze szpitala wojskowego. Obecnie został mi miesiąc do operacji i nie mogę sie doczekać 🙂

  3. Skakanka pisze:

    Dami, operacja była w kwietniu! Jak efekty? 🙂 Jak się czujesz? opowiadaj!

Odpowiedz

(required)

(required)

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.